در بازبینی طرحهای انجام شده در سال 1388 به طرح انتقال مكالمه از طریق اینترنت و به زبان علمی "صوت بر روی پروتكل اینترنت"( VOIP ) نظری میاندازیم.
در بازبینی طرحهای انجام شده در سال 1388 به طرح انتقال مكالمه از طریق اینترنت و به زبان علمی "صوت بر روی پروتكل اینترنت"( VOIP ) نظری میاندازیم. سابقه استفاده از شبكههای كامپیوتر و به طور اخص اینترنت جهت مكالمههای تلفنی به ابتدای دهه 1990 باز میگردد كه كاربران كامپیوتر در ارسال پیامهای فوری یا IM كه نوعی ازآن بعداً به CHAT معروف شد، به این نكته توجه كردند كه صوت یا VOICE نیز دارای حجم كمی میباشد و میتوان آن را نیز توسط اینترنت انتقال داد. بدین ترتیب Voice ا گپ صوتی ابداع شد. نویسندگان نرم افزار نیز، نرم افزارهائی نوشتند كه میتوان به توسط آن با یــك صفحه شماره گیر روی كامپیوتر ، شماره تلفن طرف مقابل گرفت و با وی مكالمه كرد كه فقط خروجی آن تلفن بود. بعداً این عمل به این صورت تبدیل شد كه هر دو طرف از تلفن محلی خود استفاده میكردند و سرور یك شركت ارائه خدمات VIOP واسطه برقراری مكالمه از روی اینترنت بود. البته كه پیشرفت سریع این سرویس به دلیل درآمد فوق العاده زیاد آن برای شركتهای ارائه دهنده و قیمت فوق العاده ارزان مكالمات (بخصوص راه دور و بین الملل) برای كاربران، صورت گرفت.
در آن سالها از سوی كارشناسان شركت مخابرات (از جمله نویسنده این مقاله) توصیه میشد كه با توجه به اینكه شركت مخابرات متولی امر ارتباطات میباشد، سازمانی برای ارتباطات توسط VIOP در مخابرات ایجاد گردد تا سررشته این كار را خود شركت مخابرات در دست گیرد اما اینكار انجام نشد. تا اینكه كم كم شركتهای كوچك و بزرگ داخلی اقدام به تهیه سازوكار این امر بدون وجود هیچگونه ظابطهای پرداختند و هم ازلحاظ فنی، به صورت اختلال در ترافیك تلفن شهری، بین شهری و بین المـلل، و هم از طریـق مالی به صـورت شكستن قـیمـت مـكالمات بین الملل كه درنهایت منجر به تغییر تعرفههای راه دورشد، دركار مخابرات اشكال ایجاد كردند.
نهایتاً در سال گذشته با برگزاری مناقصه سه شركت تراشه سبز، ضحی كیش و پیشگامان كویر یزد برنده مناقصه VIOP شدند. البته دولت اعلام كرد كه شركتهای دیگر دارای مجوز (حدود100 شركت) مشكلی برای ادامه كار خود ندارند ولی در عمل برای فعالیت آن شركتها مشكلات فراوان ایجاد شد. پس از آغاز به كار سه شركت برنده مناقصه، ناگهان در تاریخ 28 خرداد ماه 1388 برای شركتها قطعی كامل بوجود آمد و پس از آن چندین نوبت قطعیهایی بوجود آمدكه مجموعاً 37 ساعت قطعی را در بر میگرفت. متولی VIOP شركت ارتباطات زیر ساخت میباشد كه علاوه بر ایجاد بستر جهت اینكار، عمل نظارت و كنترل و صورتحساب دهی در این زمینه را انجام میدهد. اما مطلبی كه در اینجا حائز اهمیت میباشد نحوه كار سه شركت برنده مناقصه و ادامه كار شركتهای دیگر میباشد.
از سه شركت پیروز مناقصه فقط شركت تراشه سبز سرویس راه دور خود به نام بیستاك را به صورت عملیاتی راهاندازی كرده است. دو شركت دیگر هنوز سرویـس خــود را عملـی نكردهاند و این سوال برای این سه شركت و كاربران آنها وجود داردكه اگر قرار باشد سرویس آنها هر زمان و به هر دلیلی قطع شود آنها اطمینان به كار خود را از دست میدهند و كاربران نیز از اعتماد به سرویس آنها دلسرد شده و گزینه دیگری را اختیار خواهند كرد. در مورد شركتهای دیگر نیز تا كنون بطور مشخص هیچ چیزی به آنها گفته نشده است كه آیا بایستی سرویس خود را جمع آوری كنند و یا میتوانند به كار خود ادامه دهند.
به نظر میرسد كه اینجا سازمان تنظیم مقررات بایستی وارد صحنه شود و ضمن تنظیم قانونی كه بخش خصوصی را متضرر نكند، تكلیف كار را مشخص و حقوق كارگزار و كاربر را با هم استیفا نماید.