در ده سال گذشته، رگولاتورهای سراسر جهان، مجوزهای متعددی را برای سرویس‌های بی‌سیم باند وسیع (BWA) صادر كرده‌اند. این مجوزها، یا فقط شامل فناوری خاصی چون WiMAX هستند، یا اینكه نوع فناوری بی‌‌سیم را به انتخاب اپراتور می‌‌گذارند. هر چند الگوهایی كه در سراسر دنیا برای مجوزدهی به كار می‌رود، یكسان نیست و قیمت طیف هم از بازاری به بازار دیگر متفاوت است، اما با توجه به اعلام مزایده WiMax از سوی سازمان تنظیم مقررات كشورمان، مطالعه‌‌ این تجربیات  برای ایرانیان علاقمند به فناوری های بی‌سیم باند وسیع خالی از فایده نیست.

مقدمه
باندهای فركانسی GHz2.3 (به طور دقیق گسترة 2400-2300 مگاهرتز)، GHz2.5 (گسترة 2690-2500 مگاهرتز) و نیز GHz3.5 (گسترة 3600-3400 مگاهرتز) متداول‌‌ترین باندهای فركانسی برای فناوری‌‌های بی‌‌سیم باند وسیع هستند. با اعلام استانداردهای نهایی WiMAX ثابت و سیار، رگولاتورهای بیشتری، این طیف‌‌ها را بر اساس آن، برای ارائة سرویس به مزایده گذاشته‌اند. از این‌‌رو در این مطلب، وضعیت تعدادی از كشورهای منتخب هر قاره را در واگذاری مجوز برای این باندها بررسی كرده‌‌ایم.

الف- آمریكاایالات متحده
در سال 1997، كمیتة ارتباطات فدرال (FCC)، مزایدة مجوزهای منطقه‌ای باند GHz2.3 را در بلوك‌های 5 و 10مگاهرتزی برگزار كرد. مجوزها هم برای شهرهای كوچك و هم نواحی بزرگ در ایالات متحده فروخته شدند. شركت Bellsouth حدود 1.2 میلیون دلار برای به‌‌دست آوردن مجوز ناحیة پوشش ‌دهندة جمعیت 40میلیون نفری در جنوب شرقی آمریكا پرداخت. سال 1996 نیز FCC مزایده‌‌ای را برای 493 مجوز كه شامل 78 مگاهرتز در گسترة فركانسی MHz2680-2150، جهت سرویس MMDS بود، برگزار كرد. هم‌اكنون طیف GHz2.5، دوباره برای استفادة WiMAX سیار، تخصیص یافته است.

كانادا
سال‌‌های 2004 و 2005، بیش از 30 شركت، در باندهای 2.3 و 3.5 گیگاهرتز در بلوك‌های 25، 30 و 50 مگاهرتزی، مجوزهای منطقه‌ای را گرفتند. از بیش از 200 بلوك فركانسی كه به مزایده گذاشته شده بودند، شركت Bell Canada بیشترین تعداد مجوز را خرید. مثلاً یكی از مجوزها كه MHz50 در باند GHz2.5 بود و 771 هزار نفر را در ایالت كبك تحت پوشش داشت، به قیمت 750 هزار دلار آمریكا خریداری شد.

برزیل
در مزایدة 2003، 3 مجوز منطقه‌ای در باند GHz3.5 به Embrutel فروخته شد. هر مجوز، شامل MHz21 بود و مجموعاً 177 میلیون نفر را پوشش می‌داد. متوسط قیمت هر مجوز 958 هزار دلار آمریكا بود.

كلمبیا
سال 2005، وزارت ارتباطات كلمبیا، با عرضة 3 مجوز ملی برای طیف GHz3.5، ورود به بازار این فناوری را تسریع كرد. این مجوزها كه فقط به اپراتورهای بخش ارتباطات راه دور واگذار شد‌ند، تا 10 سال اعتبار دارند و هر اپراتور با پرداخت سالانه 1.8 میلیون دلار، MHz42 از این باند فركانسی را در اختیار گرفته‌ است. ماه دسامبر 2006، 55 مجوز واگذاری طیف GHz3.5، با تخصیص MHz28 از پهنای باند، در 32 منطقه و به 8 شركت واگذار شد. جالب است كه اپراتورهای تلویزیونی (مانند اپراتور Cable Union، با خرید 19 مجوز) بیشترین تعداد مجوز را كسب كردند كه نشان می‌دهد، فناوری WiMAX می‌تواند نقایصی را كه در عرضة خدمات تلویزیونی از طریق باند وسیع و صدا وجود دارد، جبران كند.

ب-اروپاانگلستان
 سال 2003، ادارة ارتباطات (ofcom)، مجوزهایی شامل پهنای باند MHz40 در باند GHz3.5 را به مزایده گذاشت. مثلاً Poundradio حدود 3.2 میلیون دلار برای مجوز شهر 7میلیونی لندن پرداخت.

آلمان
آژانس شبكة فدرال (Boundesnetzagentur)، مجوز GHz3.5 را هم به صورت ملی و هم منطقه‌ای به صورت زوج كانال‌های MHz21، در پایان سال 2006 به مزایده گذاشت. قیمت پایة حق لیسانس سراسری كه اجازة پوشش و ایجاد دسترسی برای 82 میلیون را می‌داد، حدود 27.1 میلیون دلار بود و 3 شركتDBD ،Inquam broadband  و Clearwire مجوز ملی را گرفتند. در مجوزهای منطقه‌ای (Regional) نیز، قیمت پایه برای حق لیسانس، حدود 3.3 میلیون دلار بود.

سوییس
در ژوئن 2006، كمیتة مخابرات فدرال (Comcom) به شركت Swisscom Mobile، مجوزی در باند GHz3.5 شامل دو بلوك MHz21، به صورت ملی و به قیمت 4.9 میلیون دلار واگذار كرد. این مجوز حدوداًً 7 میلیون نفر را پوشش داد. در مزایدة رگولاتور سوییس، Swisscom تنها حاضر بود و بنابراین مجوز با قیمت پایه به این شركت واگذار شد.در سری دوم واگذاری‌‌ها، وزارت ارتباطات سوییس (ofcom)، قصد دارد در باند GHz3.5، دو مجوز ملی واگذار كند. شركت‌های علاقه‌مند به این باند طیفی، تا نهم فوریة 2007 فرصت داشتند مبلغ پیشنهادی خود را ارائه دهند. اگر دست كم دو شركت معتبر، علاقه‌مندی خود را برای در اختیار گرفتن این باند اعلام كنند، مجوزها از طریق مزایده واگذار خواهد شد. یكی از این مجوزها، شامل كانال‌های MHz21*2 با قیمت پایة 4.7 میلیون دلار و دیگری شامل كانالهای MHz17.5*2  با قیمت پایة 3.9 میلیون دلاری است.

نروژ
سال 2006، یك مجوز ملی و تعدادی مجوز منطقه‌ای در سال 2004 واگذار شدند. مجوز ملی شامل پهنای باند MHz22 در باند GHz2.3 بود كه به شركت NextCentel به قیمت 1.1 میلیون دلار فروخته شد. شركت‌‌‌‌های Telenor ,UPC هم مجوزهایی را شامل دو كانال 21 مگاهرتری در باند GHz3.5 به ترتیب در 5 و 6 منطقه خریداری كردند. در دورة جدید واگذاری‌‌ها، وزارت ارتباطات و پست نروژ (NPT)، مزایدة واگذاری باندهای فركانسی 2690-2500 مگاهرتز را مجدداً به دلیل حجم زیاد تقاضا، به تأخیر انداخته است. این مزایده كه قرار بود در آوریل 2007 برگزار شود، به ماه اكتبر موكول شد. مجوزهای این باندهای طیفی، در همة مناطق تحت مالكیت نروژ، به استثنای Svalbard، Ian Moyeo و سرزمین‌های تحت‌الحمایه‌‌، به كار می‌‌روند و تا سال 2023 اعتبار دارند. این مجوزها از نظر تكنولوژیكی بی‌طرف هستند و هزینه‌های سالانة آنها در هر مگاهرتز پهنای باند، حدود هزار دلار است (كه احتمالاً این رقم تغییر خواهد كرد).

یونان
سال 2000 مجوزهایی در باند GHz3.5 برای دسترسی ثابت بی‌سیم به مزایده گذاشته شد. از 4 مجوز فروخته شده،Europrom  حدود 5.7 میلیون دلار به MHz42 و Wireless Quest، 3.9 میلیون دلار برای MHz28 پرداختند.

روسیه
در اكتبر 2005، MHz20 در باند GHz3.5 كه 42 میلیون نفر را پوشش می‌‌داد، به Effort به قیمت 20 میلیون دلار فروخته شد. Synterra نیز MHz30 از باند GHz2.5 كه 64 میلیون نفر را تحت پوشش داشت به قیمت 45 میلیون دلار خرید. به نظر می‌رسد كمیتة دولتی باندهای فركانسی رادیویی در روسیه، مجوزهای بیشتری را برای WiMAX صادر كند. پیش از این، اپراتور Vimpelcom، مجوز باندهای 2.3 تا GHz2.5 در 92 شهر روسیه را تقاضا كرده بود، ولی فقط برای 34 شهر مجوز گرفت. سومین اپراتور بزرگ تلفن‌همراه روسیه (Megafon) نیز قیمت پیشنهادی خود را برای باندهای فركانسی WiMAX  ارائه كرده است.

ج-آسیاهند      
رگولاتوری هندوستان، (TRAI)، اعلام كرده است كه دست كم MHz200 پهنای باند طیف تا پایان سال 2007 و MHz300 پهنای باند تا سال 2010 در دسترس قرار خواهد داد. همچنین TRAI تمایل دارد كه MHz100 پهنای باند از طیف GHz2.3، 40 تا MHz120 از طیف GHz2.5 و MHz100 از طیفGHz 3.5 را در دسترس قرار دهد. این مجوزها، دست كم MHz15 از پهنای باند MHz700 و باندهای 2.3 و 2.5 و GHz3.5 را شامل می‌شود. حداقل قیمت این مجوزها در شهرهای اصلی، 203 میلیون دلار است، اما در شهرهای كوچك‌تر كمتر خواهد بود. باندهای GHz5.35-5.15 وGHz 5.725-5.875، از نوع باندهای بدون مجوز هستند كه از نظر تكنولوژیكی، بی‌طرف هستند.

سنگاپور
در می 2005، مجوزهای ملی در باندهای 2.3 و GHz2.5 در بلوك‌های 5 و MHz6 به شش شركت فروخته شد. در كل، این شركت‌‌ها برای MHz140 حدود 6 میلیون دلار پرداختند. كل پهنای باند خریداری شده توسط هر شركت، حداقل 12 و حداكثر  MHz28 بود.

اردن
در دسامبر 2006، كمیسیون تنظیم ارتباطات، (TRC)، مجوزهای ملی GHz3.5 را به شركت‌های Batelco وClearwire  ATCO، به ترتیب به قیمت‌های 1.5 میلیون دلار و 7.7 میلیون دلار واگذار كرد. هر یك از این مجوزها شامل MHz28 پهنای باند بود.

بحرین
در ژانویة 2007، رگولاتوری، مجوزهای ملی شامل MHz90 در باند GHz3.5 را به شركت های   MTC Vodafoneو Mena Telecom هر یك به ترتیب به قیمت‌های 14.6 میلیون و 12 میلیون دلار واگذار كرد كه با توجه به جمعیت 700 هزار نفری بحرین، گرانترین قیمت به ازای هر مگاهرتز پهنای باند برای هر نفر در سراسر دنیا محسوب می‌‌شود.